ÖĞRENME STRATEJİLERİNE YÖNELİK YAPILAN ARAŞTIRMA SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ÖZET

Öğrenme öğretme süreçlerinde öğrenme stratejilerinin başarı üzerindeki etkisi yadsınamayacak kadar fazladır. Öğrenme stratejisi, her öğrencinin eğitim yaşamında sürekli bir etkendir. Bu, herhangi bir durumda, kişinin algılama şeklini etkilemektedir. Yaşam boyu öğrenme ile öğrenme stratejileri arasındaki ilişkilerde bu yaklaşım önem taşımaktadır. Bu yaklaşım ile bireyler yaşamlarındaki etkili öğrenme stratejileri ile çabaladıkları işler üzerinde daha büyük başarılar kazanmaktadırlar. Öğrencilerin derslerde başarılı ya da başarısız olmalarında, öğrenme stratejilerinin rolü büyüktür. Öğrenme stratejileri başarıyı etkilemektedir. Bu düşünceden hareketle bu çalışmada, son yıllarda öğrenme stratejileri ile ilgili durumların ele alındığı çalışmalar incelenmiştir. Çalışmada kullanılacak makaleler yerli ve yabancı literatürden seçilmiştir. 1988-2011 yılları arasındaki yapılmış araştırmalar “learning strategies, learning, achievement” anahtar sözcükleri temel alınarak taranmıştır. Öğrenme stratejileri ile ilgili 18 araştırma incelenmiştir. Araştırma, tarama modelinde gerçekleştirilen betimsel bir çalışmadır.

Anahtar sözcükler: öğrenme stratejileri, öğrenme, başarı.

1. GİRİŞ

1.1 Problem Durumu

Bireylere öncelikle bağımsız öğrenmeye yönelik bilişsel becerileri edindirme, başka bir deyişle, bireylerin bilişsel yetilerini artırarak onlara kendi öğrenme süreçlerini yönlendirebilme yeteneği kazandırma gereği, son yıllarda öğrenenlerin öğretme öğrenme sürecine etkin katılımcı rolü üzerine odaklanılmasına neden olmuştur (Weinstein ve Mayer, 1983). Yeni anlayış, öğreneni ve öğrenmeyi daha bütüncül bir yaklaşımla ele almakta ve süreç yönelimli ‘neden’ ve ‘nasıl’ soruları, ‘ne’ sorusuna göre daha çok geçerlik kazanmaktadır (Somuncuoğlu ve Yıldırım, 1998).Biliş ve eğitim psikolojisi ile ilgili yapılan son çalışmalar, öğrenme konusundaki bilgileri daha da zengin bir hale getirmiş bulunmaktadır. Araştırmacılar, okulda öğrenilenlerin niteliğini üst düzeye getirebilmek için öğrenciler tarafından kullanılabilen, öğretmenler tarafından öğretilebilen bazı zihinsel işlemleri içeren teknikleri diğer adıyla öğrenme stratejilerini ortaya çıkarmıştır (Derry, 1989).

Bireylerin nasıl öğrendiklerinin farkına varmaları, bilgiye ulaşabilmeleri, ulaştıkları bilgileri yorumlayıp kullanabilmeleri ve mevcut bilgiler ışığında yeni bilgiler ortaya koyabilmeleri,

öğrenmeyi öğrenmeleriyle, kısaca, öğrenme stratejilerini öğrenmeleri ile olanaklı hale gelmektedir (Güven ve Tuncer, 2007).

Öğrenme stratejilerine olan ilgi, davranşçı yaklaşımlardan bilişsel yaklaşıma doğru bir yönelmeyle ortaya çıkmıştır. Davranışçı yaklaşımda öğrenmeye ilişkin olarak materyalin sunuluşunun öğrenmeyi nasıl etkilediği üzerinde durulurken, bilişsel yaklaşımda gelen bilginin bellekte nasıl işlendiği ve yapılandırıldığı anlaşılmaya çalışılmaktadır (Weinstein ve Mayer, 1983).

Başka bir deyişle, öğrenme stratejileri bilgiyi işleme kuramında sunulan bilgi işleme ve şifreleme ilkelerine dayalı olarak bilişsel işlemi kolaylaştıracak ya da etkin duruma getirecek araçlar ve teknikler olarak ortaya çıkmıştır (Somuncuoğlu ve Yıldırım, 1998).

Her bireyin yeni bir bilgiyi öğrenmek için izlediği farklı stratejiler vardır. Öğrencilerin başarıları büyük ölçüde kendi öğrenme yollarının farkında olmalarına ve kendi öğrenmelerini yönlendirebilmelerine bağlıdır. Öğrenme stratejisi, bireyin kendi kendine öğrenmesini kolaylaştıran tekniklerin her biridir. Öğrenme stratejileriyle, öğrenenin bilgiyi işleyerek ve kalıcı biçimde öğrenmesini sağlamak amaçlanmaktadır. Bu nedenle, öğrenme stratejileri, öğrenenin, öğretilecek yeni bilgiyi seçme, düzenleme ve bütünleştirme biçimini etkilemesi beklenen davranış ve düşüncelerden oluşmaktadır (Açıkgöz, 1996).

En yalın tanımla öğrenme stratejisi, bireyin kendi kendine öğrenmesini kolaylaştıran tekniklerin her biridir (Özer, 2002). Bir başka deyişle, öğrenme stratejisi öğrencinin öğrenme sırasında kullandığı öğrencinin kodlama sürecini etkileme amacında olan davranış ve düşüncelerdir (Açıkgöz, 1996). Buna göre bir öğrenme stratejisinin amacı, öğrenenin duyuşsal durumunu etkilemek ya da öğrenenin yeni bilgiyi seçme, edinme, örgütleme ve bütünleştirmesini kolaylaştırmaktır (Weinstein ve Mayer, 1986).

İlköğretim yıllarından itibaren, öğrenme stratejilerinin etkili kullanımı öğretimsel süreçlerde büyük rol oynamaktadır. Etkili öğrenme stratejilerinin kullanımının öğrencilere öğretilmesi ve bu stratejilerin öğretimsel süreçlerde kullanılması, akademik başarının artması ve duyuşsal bağlamda da pozitif sonuçlar elde edilmesi açısından önemlidir. Eğitim sisteminde, öğrencilerin etkili öğrenme stratejilerini kullanamamalarından dolayı yaşanan akademik başarısızlık ve sonrasında ortaya çıkan güdülenme düzeyindeki düşüş, derslere karşı olumsuz tutumların oluşması sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Öğrenilmiş çaresizliği yaşayan öğrencilerin, etkili öğrenme stratejilerini kullanmaları da olanaksız hale gelmektedir. Bu bağlamda, öğrencilere etkili öğrenme stratejilerinin neler olduğu ve nasıl kullanılması gerektiğinin öğretilmesi gerekmektedir. Bu noktada, öğrenme stratejilerine yönelik çalışmaların incelenmesi ve sonuçların değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmanın gelecekte yapılacak olan çalışmalara yol gösterici olabileceği düşünülmektedir.

1.2. Öğrenme Stratejilerinin Önemi

Bilişsel psikolojideki gelişmeler sonucu öğrencinin öğrenme sürecinde kendi öğrenmesini düzenleyebilen etkin bir katılımcı olduğu görüşünün ağırlık kazanması öğrenme stratejilerini eğitim alanındaki en önemli konulardan biri haline getirmiştir. Öğrenme stratejilerinin önemini artıran bir başka neden, öğrenme stratejilerine yaşam boyu gereksinim duyulmasıdır. Bu gereksinim kaynaklarından birisi, bilginin hızla artması ve değişmesidir (Açıkgöz, 1996).

Öğrenme stratejisi, kişilerin bilgiyi öğrenme ve kullanma yaklaşımıdır. Öğrenciler, öğrenme stratejilerini, bilgiyi anlamalarına ve problemleri çözmelerine yardımcı olduğu için kullanmaktadırlar.

Öğrenme stratejilerini bilmeyen ya da iyi bir şekilde kullanmayan öğrenciler genellikle pasif olarak öğrenmekte ve sonuçta okulda başarısız olmaktadırlar. Öğrenme stratejilerini öğrenmeyi öğretmek, öğrencilerin daha aktif öğrenenler olmalarına ve başarılı olmak için öğrendiklerini nasıl kullanacaklarına odaklanmaktadır (Pearson, 2000).

Bunun yanı sıra öğrenme stratejileri bir takım işlevleri de yerine getirmektedir. Bu işlevlerin başlıcaları söyle sıralanabilir (Özer, 2002).

• Öğrenciyi bilinçli öğrenici durumuna getirir.

• Öğrencinin öğrenmedeki verimliliğini arttırır.

• Öğrenciye bağımsız öğrenebilme niteliği kazandırır.

• Öğrencinin isteyerek ve zevk alarak öğrenmesine yardım eder.

• Öğrencinin okul sonrası öğrenmelerine temel hazırlar.

Öğrenme stratejileri, günlük yaşamdaki en basit öğrenmelerde de, okul öğrenmelerindeki en karmaşık öğrenmelerde de kullanılmaktadır. Bütün öğrenmeler öğrenme stratejilerinin kullanımını gerekli kılmaktadır. Bu nedenle öğrenme stratejileri, öğrenme sürecindeki önemli bir öğrenci özelliği olarak görülmektedir.

Öğrenci stratejilerinin kullanımı ve akademik başarı ile ilgili araştırmalar; strateji kullanımı ile akademik başarı arasında güçlü bir ilişkinin varlığını ve öğrenme stratejileri konusunda yetiştirilen öğrencilerin başarılarının olumlu yönde etkilendiğini ortaya koymaktadır (Sünbül,1998).

Öğrencilerin nasıl öğreneceklerini bilmeleri ders konularını öğrenmelerine de etki etmektedir. Bu nedenle, öğrenme stratejilerinin kullanımı öğretimin hedeflerine ulaşmasında yani öğrencilerin erişi düzeylerinde rol oynamaktadır. Bu bağlamda, öğrencilerin etkili öğrenme stratejilerini kullanmalarının sağlanması ile erişi düzeylerinin yükselebileceği söylenebilir.

1.3. Öğrenme Stratejilerinin Sınıflandırılması

Öğrenciler, her öğrenme konusu ya da durumu için farklı öğrenme stratejileri kullanabilmektedirler.

Bu durum, öğrenme stratejilerinin çeşitlendirilebilir ve gerektiğinde değiştirilebilir nitelikte olduklarını göstermektedir. Farklı öğrenme stratejilerini kullanabilen ve yeni öğrenme stratejileri geliştirebilen öğrencilerin kendi kendilerine ve etkili öğrenmeyi gerçekleştirebildikleri söylenebilir (Güven ve Tuncer, 2007).

Öğrenme stratejileri farklı araştırmacılar tarafından farklı biçimlerde sınıflandırılmıştır. Driscoll (2000), bilişsel süreçteki öğrenme stratejilerini beşli bir sınıflama ile sunmuştur. Bu sınıflama şöyle özetlenebilir:

• Dikkat stratejileri: Öğrenenin zihinsel süreçlerini bilgi üzerinde yoğunlaştırdığı stratejilerdir.

• Kısa süreli belleği geliştirme stratejileri: Bilginin kısa süreli bellekte tutulma süresini artıran stratejilerdir. Yineleme, gruplama ve şekille gösterme bu grubu oluşturmaktadır.

• Kodlamayı artırma stratejileri: Bilginin, öğrenenin belleğine yerleştirilmesine yönelik stratejilerdir.

Bu stratejiler; bilinenle benzerlik kurma ve sözel ya da görsel ilişkiler kurmadır.

• Geri getirmeyi artırma stratejileri: Bilginin uzun süreli bellekten çalışan belleğe getirilmesine yönelik stratejilerdir. Analojiler kurma, zihinsel canlandırma, not tutma vb. bu grubu oluşturmaktadır.

• İzleme-yönetme stratejileri: Öğrenenin kendi öğrenme ve bilişsel süreçleri hakkındaki bilgi, öğrenme ve hatırlamayı artırmak için bu süreçleri değerlendirmesini sağlayan stratejilerdir. Soru sorma ve kendini test etme izleme yönetme stratejileridir.

Oxford (1990), öncelikle öğrenme stratejilerini doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki sınıfta incelemiştir. Bu iki sınıf kendi içinde alt sınıflara ayrılmaktadır:

Doğrudan stratejiler : Bu stratejiler, öğrenmeye yönelik zihinsel süreçleri içine alan stratejiler olup, kendi içinde bellek, biliş ve telafi olmak üzere üç gruba ayrılır:

• Bellek stratejileri: Öğrencilerin yeni bilgileri depolamaları ve düzenlemelerine yardımcı olacak, gruplama ve benzetme yapma gibi belirli özellikleri olan stratejilerdir.

• Biliş stratejileri: Özetleme ve sonuçlandırma gibi pek çok farklı yöntem ile öğrencilerin yeni bilgiyi anlamalarına ve geliştirmelerine olanak sağlayan stratejilerdir.

• Telafi stratejileri: Tahmin etme ya da benzetme gibi öğrencilerin bilgiyi kullanmalarına yönelik stratejilerdir.

Dolaylı stratejiler : Doğrudan öğrenmeyle ilişkili olmayan bu stratejiler öğrencinin hedeflerine

ulaşmasında öğrenmenin düzenlenmesine yardım eder.

Bunlar; biliş bilgisi, duyuşsal ve sosyal stratejiler olmak üzere üç gruba ayrılır:

• Biliş bilgisi stratejileri: Öğrencilerin kendi bilişlerini kontrol etmelerine ya da merkezde toplama, sıraya dizme, planlama ve değerlendirme gibi işlevleri kullanarak öğrenme sürecini düzenlemelerine olanak sağlayan stratejilerdir.

• Duyuşsal stratejiler: Duygu, güdülenme ve tutumları denetim altına almada öğrencilere yardım eden stratejilerdir.

• Sosyal stratejiler: Başkaları ile etkileşim kurarak öğrencilerin öğrenmelerine yardım eden stratejilerdir.

Öğrenme stratejileri farklı biçimlerde sınıflanmasına ve bu sınıflamalara ilişkin genel bir şema olmamasına karşın Weinstein ve Mayer var olan araştırmaları yansıtacak ayrıntılı bir sınıflama oluşturmuşlardır. Her bir sınıf, kodlama sürecinin bir ya da daha fazla yönünü etkileyebilecek ve öğrenciler tarafından kullanılabilecek yöntemlerden oluşmaktadır. Bu etkinliklerin amacı öğrenme çıktılarının ve performansın artırılmasıdır. Öğrenme stratejilerine ilişkin en kapsamlı çalışmayı yansıtan bu sınıflama şöyle verilebilir ( Weinstein ve Mayer, 1986):

• Temel öğrenmeler için yineleme stratejileri: Basit hatırlama gerektiren ve farklı eğitim görevleri olan bu stratejiler daha çok giriş derslerinde ve alt eğitim düzeylerinde geçerlidir. Bu etkinliğin amacı,işleyen belleğe aktarılan birimlerin seçilmesi ve elde edilmesi ile öğrenenlerin etkin olarak öğrenme süresince sunulanları tekrarlama ve adlandırmadır.

• Karmaşık öğrenmeler için yineleme stratejileri: Bu sınıfta yer alan öğrenme etkinlikleri daha karmaşıktır ve ilgili olmayan bilgi birimlerinin ötesindeki bilgilere ulaşılmasını sağlar. Bu stratejilerin temel amaçları, öğrenene sunulan materyalin önemli kısımlarına dikkat etmesine yardım etmeyi sağlayan seçme ve materyalin daha sonraki çalışmalar için, uzun süreli belleğe aktarıldığından emin olmayı olanaklı kılan edinmedir. Örneğin, sesli okuma, değiştirmeden yazma, aynı sözcükle not alma ve satır altı çizme yineleme stratejileridir.

• Temel öğrenmeler için anlamlandırma stratejileri: Bireyin öğrenmeye çalıştığı materyali daha anlamlı duruma getirme yöntemi olarak kimi sembolik yapıların kullanılmasıdır. Bu stratejinin temel amacı bilişsel yapılandırmadır. Öğrenilecek materyalde iki ya da daha fazla konu arasında içsel ilişki kurularak zihinsel imgeler oluşturulur.

• Karmaşık öğrenmeler için anlamlandırma stratejileri: Bu etkinliklerin temel amacı, öğrenen kişinin genelde bildikleri ile anlamaya çalıştıkları arasında bir köprü oluşturarak etkin biçimde bu sürecin içinde yer almasının sağlanmasıdır. Bu yolla var olan bilgi ile daha önce edinilen bilgi bütünleştirilir.

Zihinsel imgeler oluşturma, cümlede kullanma, başka sözcüklerle anlatma, özetleme, benzetim,

kendi ifadeleriyle not alma ve soru yanıtlama bu gruba girmektedir.

• Temel öğrenmeler için örgütleme stratejileri: Bilginin daha kolay anlaşılır duruma getirilmesine yönelik stratejilerdir. Bu strateji bir listedeki baslık ya da konuların daha geniş bir örgütsel çatıya göre listelenmesi gibi gruplamalarda kullanılmaktadır.

• Karmaşık öğrenmeler için örgütleme stratejileri: Hem süreç hem de ürünün etkililiğine katkı sağlayan bu stratejiler öğrenilecek bilgilerin yeniden düzenlenip yapılandırılarak öğrenilmesini sağlar.

Bu stratejilerle, kısa süreli belleğe aktarılacak bilgilerin seçilmesi ve kısa süreli bellekteki düşünceler arasındaki ilişkilerin yapılandırılması amaçlanmaktadır. Başlıcaları, ana çizgileri çıkarma, bilgi şeması oluşturma ve çizelgeleştirmedir.

• Anlamayı izleme stratejileri: Öğrencilerin kendi bilişsel süreçleri hakkındaki bilgileri ile bu süreçleri öğrenme çıktısının bir işlevi olarak, örgütleme, izleme, değiştirme ve denetlemeye ilişkin beceriler için kullanılır. Sorunları belirleme ve tanımlama, dikkatini toplama ve tepkilerini yönlendirme, kendini pekiştirme ve değerlendirme, hatalarını düzeltme ve çözüm üretme anlamayı izleme stratejilerini oluşturmaktadır.

• Duyuşsal stratejiler: Sınıftaki öğrenmeye yönelik olarak, öğrenenin uygun öğrenme çevresini yaratması, izlemesi ve denetlemesinde öğrenenin rolünü vurgulayan stratejilerdir. Duyuşsal stratejiler, öğrenmeye ilişkin uygun içsel ve dışsal iklimlerin oluşturulması ve devam ettirilmesine yardımcı olur.

Doğrudan bilginin ya da becerinin edinilmesinden sorumlu olmamasına karşın içinde etkili bir öğrenmenin gerçekleştirileceği bir içeriğin oluşturulmasına katkı sağlamaktadır. Dikkat toplama, tutum, güdülenme ve kaygı, duyuşsal stratejilerden bazılarıdır (Weinstein ve Mayer, 1986).

Öğrenme stratejileri; öğrencilerin kendi düşüncelerine güvenmesi, bir işi yapmak için birden fazla yol olduğunu bilmesi, kendi yanlışlarını fark etmesi ve onları düzeltmesi, kendi öğrenmelerini ve davranışlarını değerlendirmesi, hafızasını güçlendirmesi, öğrenme düzeyini artırması, nasıl öğreneceğini bilmesi, kendi öğrenme sürecini geliştirmesi ve kendi öğrenmesinde daha fazla sorumluluk üstlenmesine katkı sağlamaktadır (Beckman, 2002).

Sonuç olarak, öğrenme stratejileri öğrencilere, kendi öğrenmeleri ile ilgili plan yapma ve düşünme yollarını kazandırmaktadır. Bu bağlamda, öğrenme stratejilerini kullanan öğrenciler, daha etkili ve daha bağımsız öğreniciler olmaktadırlar. Öğrenme stratejilerinin öğretimi bu noktada önem taşımaktadır.

1.4. Öğrenme Stratejilerinin Öğretimi

Öğrencilerin gerek örgün eğitimde derslerde başarılı olmaları, gerekse örgün eğitimden sonra yaşadığımız bilgi çağında kendilerini geliştirebilmeleri için kendi kendilerine öğrenmeleri ve

öğrenmelerini izleme yeterliği kazanmaları gerekmektedir. Öğrencilerin öğrenme stratejileriyle ilgili şu bilgi ve becerileri kazanmaları gereklidir (Özer, 2002):

• Öğrenme stratejileri ve özellikleri. Hangi öğrenme stratejileri vardır? Bunların benzerlikleri ve farklılıkları nelerdir? Hangi düzeydeki öğrenciler tarafından kullanılması uygundur?

• Öğrenme stratejilerinin kullanma biçimleri. Öğrenme stratejilerinin her biri nasıl kullanılır ya da uygulanır? Stratejilerden en üst düzeyde yaralanmak için, uygulama sırasında neler göz önünde bulundurulmalıdır?

• Her bir öğrenme stratejisi ne tür bilgilerin öğrenilmesinde daha etkilidir? Hangi öğrenme stratejisinden hangi amaçla yararlanmak daha uygun olur?

Okullarda öğrencilere belli disiplinlerin temel kavram ve ilkeleri öğretilirken öğrenme stratejileri de öğretilmelidir. İlköğretimden başlayarak öğretimin her düzeyinde derslerde konunun gerektirdiği öğrenme stratejilerinin öğretimine yer verilmelidir. Çünkü iyi bir öğretim, öğrencilere nasıl öğreneceklerini, nasıl anımsayacaklarını, nasıl düşüneceklerini, güdülenmelerini nasıl sağlayacaklarını öğretmeyi içermektedir (Subaşı, 2000).

Özellikle ilköğretim öğrencilerinin kendilerine öğretilmeden öğrenme stratejilerini kullanmaları oldukça güçtür. Yapılan araştırmalar sonucunda ulaşılan bulgular, öğretim sürecinde öğrenme stratejileri kullanmanın akademik başarıyı artırdığını göstermektedir. Güven ve Tuncer (2007), tarafından yapılan deneysel bir çalışmada da, öğretimde öğrenme stratejilerinin kullanımının akademik başarıyı artırdığı saptanmıştır.

Öğrenme stratejilerinin öğrencilere öğretilmesi ile ilgili birçok araştırma yapılmıştır. Bu çalışmalarda, öğrenme stratejilerinin öğrencilere öğretiminde, bağımsız öğretim ya da bütünleştirilmiş öğretim yaklaşımları benimsenmiştir.

Bağımsız öğretim yaklaşımı: Öğrenme stratejileri öğrencilere derslerin öğretim programlarının dışında, özel olarak düzenlenen programlar ya da etkinliklerle doğrudan öğretilir. Bağımsız öğretim yaklaşımı ile yapılan strateji öğretimi, derslere ilişkin öğretim programlarından ayrı, ancak onlara ek ve destek olarak gerçekleştirilir.

Bağımsız öğretim yaklaşımında strateji öğretimi; öğrencilerin gereksinimleri dışında düzenlenen ve genellikle bir saatlik seminerler biçiminde gerçekleştirilen kısa süreli öğretim, genellikle okulun eğitim programındaki derslerin yanında bağımsız bir ders biçiminde düzenlenen uzun süreli öğretim ve bir derse ilişkin öğrenme güçlüklerinin giderilmesine yardımcı olacak ve dersten ayrı bir etkinlik olarak düzenlenen destekleyici öğretim olmak üzere üç ayrı biçimde uygulanır (Özer, 2002).

Doğrudan öğretim olarak da nitelendirilen, öğrenme stratejilerinin ne olduğu ve nasıl kullanılması gerektiğinin öğretilmesinde etkili olan bu yaklaşımda öğretmen, öğrencileri konuyla ilgili ön öğrenmeleri kullanmaya hazır duruma getirir; öğrenme stratejisinin ne olduğunu ve neden kullanılması gerektiğini açıklar. Daha sonra, öğrenciye öğrenme stratejisini nasıl, nerede ve ne zaman kullanacağını açıklar ve öğrencinin bu davranışı göstermesine olanak sağlar; strateji kullanımını değerlendirir ve öğrenciye dönüt verir (Weinstein ve diğerleri, 1988).

Bu süreçte stratejilerin kullanımına yönelik her adımın tanımlanması ve stratejilerin kullanımıyla ilgili öğrencilerin not alması önemlidir. Ayrıca, öğretilen stratejinin etkin biçimde kullanılmasına yönelik materyallerin verilmesi ve örneklerin genellenmesi gerekmektedir (Lambert, 2000).

Bütünleştirilmiş öğretim yaklaşımı: Öğrenme stratejileri öğrencilere, derslerin öğretim programlarıyla bütünleştirilerek, onların bir parçası olarak öğretilir. Bu yolla öğrenciler, hem derslerin içeriğini oluşturan bilgi ve becerileri hem de öğrenme stratejilerini öğrenirler (Özer, 2004).

Yönlendirmeli öğretim de denilen bu yaklaşım öğretmenin öğretme-öğrenme sürecinde sunuş yapmasından çok model olmasını gerektirir. Özellikle, özetleme, soru sorma, açıklığa kavuşturma ve tahmin etme gibi temel kavrama stratejilerinin öğretiminde etkili olan bu yaklaşımında öğretmen sesli düşünerek sorular sorar, açıklamalar yapar, tahminlerde bulunur ve stratejiyi uygulayarak öğrencilere öğretir. Başka bir deyişle, öğretmen bir öğrenme stratejisini tüm özelliklerine bağlı kalarak olması gerektiği biçimde uygulamaktadır ( Senemoğlu, 1997).

Öğrenme stratejileri öğrencilerin gereksinimleri, öğretmenin niteliği, konu alanın özellikleri ve olanaklar doğrultusunda bağımsız ve bütünleştirilmiş öğretim yaklaşımlarından birisi ya da her iki yaklaşımında birlikte kullanılması yoluyla öğrencilere kazandırılabilir. Her iki yaklaşım da, bilgilendirme, öğretme, örnek uygulama yapma, değerlendirme ve uygulamaya geçirme olmak üzere beş aşamadan oluşur.

Bu iki yaklaşımın da amacı öğrencilerin kendi öğrenmelerini kontrol etmeleri ve bilişsel süreçleri doğrultusunda duruma uygun öğrenme stratejisini seçip kullanmalarını sağlamaktır (Chamot, 1999).

Bu durumda ilköğretimden başlayarak tüm öğretim basamaklarındaki öğrencileri, kendi kendilerine öğrenmelerini sağlayacak öğrenme stratejilerini etkili biçimde kullanmaya ve geliştirmeye yönlendirmek gerekmektedir.

2. ÖĞRENME STRATEJİLERİNE YÖNELİK YAPILMIŞ ARAŞTIRMALAR

2.1. Öğrenme Stratejilerine Yönelik Yurt Dışında Yapılmış Araştırmalar

Ames ve Archer (1988), “sınıftaki başarı hedefleri: öğrencilerin öğrenme stratejileri ve güdülenme süreçleri” adını taşıyan çalışmalarında, gerçek sınıf ortamında özel güdüsel süreçler ile performans hedefleri oranları arasındaki ilişkiyi incelemişlerdir. Araştırmaya, liseye devam eden öğrencilerden 176 öğrenci katılmıştır. Öğrencilere, etkili öğrenme stratejileri, görev seçenekleri, tutumlar ve nedensel yüklemeler ile ilgili algılamaları hakkında bir anket uygulanmıştır. Araştırma verileri incelendiğinde, daha etkin stratejileri kullanan, zorlu görevleri

tercih eden öğrencilerin sınıf ortamında daha olumlu tutum geliştirdikleri ve çaba göstermenin arkasından başarının geldiği yönündeki inançlarının da daha güçlü olduğu saptanmıştır.

Pokay ve Blumenfeld (1990), “öğrenme stratejilerinin kullanımı ve güdülenmenin rolü” adını taşıyan çalışmayı yapmışlardır. Bu çalışmada, güdülenme, öğrenme stratejisinin kullanımı ve başarı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırmaya, 283 lise öğrencisi katılmıştır. Veriler incelendiğinde, öngörülen beklentiler ve değer stratejilerinin kullanılması; beklentiler ve geometrinin özel kullanımı ve çaba stratejilerinin notları etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, öngörülen değer stratejisi kullanımının, geometrik benlik kavramı ve meta bilişsel strateji notlarını etkilediği saptanmıştır. Güdülenme ile ilgili sonuçların ilk raporlar ile uyumlu olduğu tespit edilirken, strateji ile ilgili bulgular, öğretmenlere yeni bir dersle ilgili olarak önce belirli stratejileri sonra biliş ötesi stratejileri kullanmaları gereğini ortaya koymuştur.

Gallagher ve Lisi (1994) tarafından, yapılan bir başka araştırmada; matematik yeteneği yüksek öğrencilerin cinsiyetlerine göre matematik problemlerinin çözümünde farklı stratejiler kullanıp kullanmadıkları saptanmaya çalışılmıştır. Araştırmaya, 47 öğrenci katılmıştır. Veriler, yapılandırılmış görüşme formları ile elde edilmiştir. Verilerin analizi sonrasında, belirlenen sekiz adet çözüm stratejisi, geleneksel ve geleneksel olmayan şeklinde iki gruba ayrılmıştır. Geleneksel çözüm yollarını kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre daha fazla tercih ettikleri saptanmıştır. Ayrıca, erkek öğrencilerin iyi tanımlanmamış ve standart çözüm yolu bulunmayan problemlerde başarı gösterirken, kız öğrencilerin iyi tanımlanmış ve çözüm yönteminin açık olduğu problemlerde daha başarılı oldukları tespit edilmiştir.

Anthony (1996) tarafından, “öğrencilerin başarısız oldukları zaman kullandıkları öğrenme stratejileri” adlı çalışma yapılmıştır. Veriler değerlendirildiğinde, öğrencilerin, var olan bilişsel problemleri anlamada başarısız oldukları, belirlenen problem için stratejik bilginin yetersiz olması, mevcut problemi çözmek için gerekli stratejik bilgiye sahip olmalarına karşın uygulamada etkisiz oldukları ve öğrenme ortamının strateji kullanımı ve geliştirilmesi için destekleyici olmaması gibi faktörler yüzünden stratejik öğrenmeden yarar sağlayamadıkları ortaya çıkmıştır.

Carr ve Jessup (1997), yaptıkları bir araştırmada; öğrencilerin matematik stratejilerinden hangilerini kullandıklarını ve kullanmadıkları stratejiler arasındaki cinsiyet farklılıklarını tespit etmeye çalışmışlardır. Araştırmaya, 58 öğrenci katılmıştır. Öğrencilerden grup olarak toplama ve çıkarma işlemleri yapmaları istenmiştir. Araştırma sonucunda, erkeklerin işlemleri akıldan yaparken, kızların daha çok parmak hesabı yaptığını ve abaküs kullandıklarını ortaya koymuştur.

Ysasi (1997) tarafından, “beşinci ve altıncı sınıfta dil öğrenen öğrencilerin okuma ve matematik dersindeki başarıları ile bilişsel stratejileri kullanma durumu arasındaki ilişki” incelenmiştir. Araştırma sonuçları incelendiğinde, bilişsel stratejilerin kullanıldığı deney grubu ile stratejilerin kullanılmadığı kontrol grubu öğrencilerinin okuma ve matematiksel anlama süreçleri arasında deney grubu öğrencileri lehine anlamlı fark tespit edilmiştir.

Daley (1998) tarafından, yapılan bir başka çalışmada; coğrafya dersinde, öğrencilerin yeni materyalleri, öğretmen tarafından modellenen benzer stratejilerin kullanılmasında öğrenebileceklerini ve öğrenci öz-yeterliliğinin olumlu yönde değiştirilebileceğini ortaya koyma amaçlanmıştır.

Araştırmanın verileri, nicel ve nitel olarak toplanmıştır. Araştırmada, 8. sınıf öğrencileri örneklemi oluşturmuştur. Veriler analiz edildiğinde, doğrudan öğretimle öğrenilecek coğrafik yer isimleri ve bulundukları yerler iç içe geçmiş modellemenin, öğrencilerin strateji kullanımları üzerinde oldukça etkili olduğu ve strateji kullanımını olumlu yönde etkilediği ve buna bağlı olarak öğrencilerin başarı ve öz-yeterliliklerini olumlu yönde etkilediği saptanmıştır.

Chamot ve Beard El-Dinary (1999) tarafından, yapılan “dil sınıflarında çocukların kullandıkları öğrenme stratejileri” adlı araştırma; Fransızca, Japonca ve İspanyolca sınıflarında okuma ve yazma sırasında başarılı ve başarısız öğrencilerin etkin olarak kullandıkları stratejileri belirleme amacı taşımaktadır. Bu amaç doğrultusunda, üçüncü ve dördüncü sınıflardan oluşan, beş Fransızca, üç İspanyolca ve altı Japonca sınıfından üç başarılı, üç başarısız öğrencinin yansız atama yoluyla seçilmesi ile araştırmanın örneklemi oluşturulmuştur. Araştırmanın verileri, gözlem, anket ve görüşme yoluyla toplanmış; ayrıca, okuma ve yazma için kullanılan stratejiler arasındaki farklılık bağımsız t testi ile karşılaştırılmıştır. Veriler irdelendiğinde, başarılı öğrencilerin tüm görevleri bir bütün olarak algıladıkları ve bu öğrencilerin hangi stratejiyi kullanarak daha iyi öğrendikleri tespit edilirken, başarısız öğrencilerin strateji kullanımı ile ilgili olarak ayrıntılar üzerinde daha fazla durdukları saptanmıştır.

Wolters (1999), “ lise öğrencilerinin kullandıkları öğrenme stratejileri, güdülenme durumları ve sınıf performansları arasındaki ilişki” adlı çalışmada, dokuzuncu ve onuncu sınıf öğrencilerinin öğrenme stratejilerini kullanmalarıyla sınıf içi öğrenme durumlarını etkileyen faktörler arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu araştırma, dokuzuncu ve onuncu sınıfta okuyan 88 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin güdüsel stratejileri arasında farklar olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, öğrencilerin kendi kendilerini güdülemeleri ve öğrenme stratejilerinin öğrenme modelleri ile bütünleştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Meltzer ve Miller (2001) öğretmen ve öğrencilerin çaba, strateji kullanımı ve akademik başarı arasındaki ilişkilere yönelik algıları araştırılmıştır. Araştırma, öğrenme güçlüğü olan 308, başarılı olan 335 olmak üzere toplam 663 öğrenci ile 57 öğretmen üzerinde yürütülmüştür. Öğrencilere, okuma, yazma, heceleme, matematik ve organizasyon alanındaki strateji kullanımı eğilimlerini belirleyen Öğrenme Stratejileri Ölçeği verilmiştir. Öğretmenlere ise, okuma, yazma, heceleme, matematik ve organizasyon alanındaki maddelerden oluşmuş bulunan “ Öğretmen Gözlem Sistemi Ölçeği” verilmiştir. Veriler çözümlendiğinde, öğrencilerin tamamının kendilerini çabalı, yeterli ve çalışkan olarak algıladıklarını ve başarılı öğrencilerin başarılarını çabaya yükledikleri ve öğrenme stratejilerini daha etkili kullandıkları tespit edilmiştir. Öğretmenler, çaba gösteren öğrencilerin başarılı olduğunu ve öğrenme stratejilerini daha etkili kullandıklarını, ancak, başarısız öğrencilerin yeterince çaba göstermediğini ve stratejileri kullanamadığını belirtmişlerdir. Ayrıca, öğrencilerin öğrenme stratejilerinin kullanımı ile başarı arasındaki ilişkiyi anlayamadıkları, öğretmenlerin düşündüğünün tersine öğrenme güçlüğü çeken öğrencilerin çok çabaladıkları fakat öğrenme stratejilerinin kullanımında yetersiz kaldıkları saptanmıştır.

Zhang (2003) tarafından, “ yabancı dil öğrenen öğrencilerin kullandığı öğrenme stratejileri: yöntemler, bulgular ve öğretimsel konular” adlı araştırma bir meta analiz çalışması olarak yapılmıştır. Araştırma, öğrenme stratejilerinin yabancı dil öğrenimine katkısını belirlemek ve sınıf içi faaliyetlerle arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır. 1987-2002 yılları arasında yapılmış olan nitel ve nicel çalışmalar değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları incelendiğinde, başarılı ve başarısız öğrencilerin genel olarak farklı öğrenme stratejilerini kullandıkları; fakat veri toplama araçlarındaki farklılık sebebiyle öğrencilerin hangi stratejinin kullanımını daha fazla gerçekleştirdiklerinin bulunamadığı ortaya konmuştur.

Dignath, Buettner ve Langfeldt (2008) tarafından, yapılan çalışmada; ilköğretim öğrencileri arasında öz düzenlemeyi öğrenmenin, bilişsel ve metabilişsel stratejilerin uygulanmasında, hem akademik başarı hem de motivasyon üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bilişsel, metabilişsel ve motivasyonel strateji türleri ile ilgili yönergeler verilmesi ve öğretimsel yöntem olarak grup çalışmalarının kullanılıp kullanılmadığı durumlardaki teorik etkiye bakılmıştır. Çalışmada, ilköğretim öğrencileri arasındaki öz düzenlemenin arttırılması ile ilgili yapılmış 30 araştırmanın sonuçları karşılaştırılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde, öz düzenlemeyi öğrenme eğitimi programlarının, ilköğretim düzeyinde dahi etkililiği sağladığı ortaya çıkmıştır.

2.2. Öğrenme Stratejilerine Yönelik Yurt İçinde Yapılmış Araştırmalar

Bulut (2006), tarafından, yapılan bir araştırmada; cinsiyet ve başarı durumunun öğrencilerin matematik dersinde kullandıkları öğrenme stratejileri ve başarı güdüleri üzerindeki etkilerini belirlemek ve öğrencilerin kullandıkları öğrenme stratejilerinin başarı güdüsü düzeylerine göre farklılık gösterip göstermediğinin saptanması amaçlanmıştır. Nedensel karşılaştırmalı tarama modelindeki bu araştırma, bir ilköğretim okulunun 7. sınıfa devam eden 703 öğrencinin katılımı ile gerçekleşmiştir. Araştırma verileri, Öğrenme Stratejileri Ölçeği ve Başarı Güdüsü Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırma sonucunda, öğrencilerin matematik dersinde öğrenme stratejilerinden yoğunlaşma stratejilerini en çok işleme stratejilerini ise en az kullandıkları; öğrenme stratejilerini kızların erkeklerden ve başarılı öğrencilerin diğerlerinden daha fazla kullandıkları görülmüştür.

Öğrencilerinin çoğunun orta düzeyde başarı güdüsüne sahip olduğu ve başarı durumu ile başarı güdüsü düzeylerinin paralel değiştiği belirlenmiştir. Ayrıca, başarı güdüsü düzeyi düştükçe strateji kullanımının da azaldığı tespit edilmiştir.

Tuncer ve Güven (2007) tarafından, “öğrenme stratejilerinin kullanımının öğrencilerin akademik başarıları, hatırda tutma düzeyleri ve derse ilişkin tutumları üzerindeki etkisi” incelenmiştir. Deneme modellerinden ön test-son test kontrol gruplu modele göre desenlenmiş ve gerçekleştirilmiştir. Denel işlem, bir ilköğretim okuluna devam etmekte olan iki tane 5. sınıf üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Araştırma sonuçları irdelendiğinde, sosyal bilgiler dersinin öğretiminde öğrenme stratejilerinin kullanıldığı deney grubundaki öğrenciler ile kontrol grubundaki öğrencilerin akademik başarıları ve hatırda tutma düzeyleri arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık oluştuğunu; ancak iki grup arasında sosyal bilgiler dersine ilişkin tutumları arasında anlamlı fark oluşmadığı ortaya çıkmıştır.

Çelikkaya ve Kuş (2010) tarafından, gerçekleştirilen bir başka araştırmada ise, öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde öğrenme stratejilerini kullanma durumları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bir ilköğretim okulunda öğrenim gören 306 yedinci sınıf öğrencisine Öğrenme Stratejileri Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen veriler incelendiğinde, anlamadıkları yeri tekrar tekrar okumak, çalışırken koyu yazılmış yerlere dikkat etmek, dersi dikkatlice dinlemek gibi stratejiler öğrencilerin en çok kullandıkları stratejiler olarak ortaya çıkarken, kavram haritaları oluşturmak, ayna karşısında sesli olarak konuyu anlatmak ve sesli ortamda, müzik ya da televizyon açıkken çalışmak ise öğrencilerin en az kullandıkları stratejiler olarak saptanmıştır. Ayrıca, kız öğrencilerin öğrenme stratejilerini daha iyi düzeyde kullandıkları, genel olarak öğrencilerin akademik başarıları arttıkça strateji kullanma düzeylerinin de arttığı yargısına ulaşılmıştır.

Bıyıklı ve Savran (2010) tarafından, yapılan bir başka çalışmada; öğrencilerin Fen ve Teknoloji dersinde, öğrendikleri bilgileri tekrar ederken öğrenme stratejilerini kullanmalarının akademik başarılarına etkisi incelenmiştir. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma, özel bir okulda öğrenim gören 5. sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilmiştir.

Deney grubundaki her sınıfta farklı öğrenme stratejileri işe koşulmuş ve öğrencilerden bu stratejileri öğrendiklerini tekrar ederken kullanmaları beklenmiştir. Veriler, Fen ve Teknoloji Başarı Testi ile toplanmıştır. Araştırma sonuçları incelendiğinde, deney grubundaki öğrencilerin son test puanlarının kontrol grubundaki öğrencilerin son test puanlarından yüksek olduğu saptanmıştır.

Yazgan ve Gülkılıç (2010) tarafından, yapılan araştırma ise, matematik öğretmen adaylarının matematiksel problem çözme durumlarında kullandıkları öz düzenleme stratejilerini ortaya çıkarma amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, nitel yöntem kullanılmış ve araştırmanın deseni, bir kamu üniversitesinin durum çalışması olarak belirlenmiştir. Araştırma Orta Öğretim Matematik Öğretmenliği Anabilim Dalının ikinci sınıfında öğrenim gören 44 öğretmen adayı arasından çoklu örneklem yöntemine göre belirlenen 3 aday ile gerçekleştirilmiştir. Matematiksel problem durumunu içeren 3 adet senaryo adaylara yazılı doküman olarak verilmiş, öğrencilerin cevapları incelenerek 3 aday ile bireysel görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler incelendiğinde, öğretmen adaylarının problem çözerken kullandıkları öz düzenleme stratejilerinden öz değerlendirme, organize etme ve transfer etme, hedef belirleme ve planlama, dikkat ile ilgili kontrol, sosyal yardım arama, kayıtları gözden geçirme stratejilerinin ön plana çıktığı saptanmıştır.

Derman ve Afyon (2011) tarafından, yapılan araştırmada, ilköğretim öğrencilerinin fen bilgisi derslerindeki kullandıkları farklı öğrenme stratejilerinin öğrencilerin başarılarına etkisi incelenmiştir.

Araştırma, bir ilköğretim okulunda 7. sınıflar üzerinde toplam 161 öğrenci üzerinde yürütülmüştür.

Deneysel işlem olarak, deney A grubunda anlamlandırma, deney B grubunda örgütleme, kontrol grubunda ise tekrar stratejileri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; anlamlandırma stratejisinin kullanıldığı deney grubundaki öğrencilerin başarı düzeylerinin örgütleme ve tekrar stratejisinin uygulandığı gruplara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Ancak, örgütleme ve tekrar stratejisinin uygulandığı gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.

Farklı alanlarda ve değişik eğitim düzeylerinde kullanılan öğrenme stratejilerini ve bu stratejileri etkileyen değişkenleri ortaya çıkarmayı hedefleyen çalışmalar görülmektedir. Bu konuda yapılacak çalışmaların, alan yazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

3. SONUÇ VE ÖNERİLER

Çalışma kapsamında yer alan araştırmaların sonuçları incelendiğinde öncelikle, öğrenme stratejileri ile başarı arasındaki ilişkinin irdelenmiş olduğu görülmektedir.

Araştırmalarda yapılan veri analizleri değerlendirildiğinde, etkili öğrenme stratejilerinin kullanımı ile öğrencilerin sınıf performansı arasında pozitif ilişki olduğu ulaşılan ortak sonuçtur. Etkili öğrenme stratejilerinin kullanımının, akademik başarı, güdülenme, hatırda tutuma ve tutum üzerinde de olumlu etkileri olduğu ortaya çıkmıştır. Bilişsel stratejilerin kullanımının özellikle okuma, matematik ve yabancı dil derslerindeki akademik başarıyı pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılırken, strateji kullanımının öğrencilerin öz-yeterliliklerini de olumlu yönde etkilediği ulaşılan bir diğer önemli sonuçtur.

Öğrencilere, öğrenme stratejilerinin nasıl kullanılacağı öğretilebilir ve bu stratejileri kullanmaları sağlanabilir. Farklı öğrenme stratejilerini öğrencilerin etkili bir şekilde kullanmalarını sağlamak açısından, bu konu ile ilgili olarak öğretmenlere hizmet-içi eğitim verilebilir. Öğrencilerin farklı öğrenme stratejilerini kullanmadaki etkililiği ile ilgili değişik konu alanlarında da araştırmalar yapılabilir.

KAYNAKLAR

Açıkgöz, K.Ü. (1996). Etkili öğrenme ve öğretme. İzmir: Eğitim Dünyası Yayınları.

Ames, C. ve Archer, J. (1988). Achievement goals in the classroom: Students’ learning strategies and motivation processes. Journalof Educational Psychology , 80 (3), 260-267.

Anthony, G. (1996). When mathematics students fail to use appropriate learning strategies. Massey University. Mathematics Education Research Journal, 8(1), 23-37.

Beckman, P.( 2002). Strategy ınstruction, Clearinghouse on Disabilities and Gifted Education, (ED474302). ERIC Database internet adresinden 12.02.2011 tarihinde alınmıştır.

Bulut, S. (2006). İlköğretim II. kademe öğrencilerinin matematik dersinde kullandıkları öğrenme stratejileri ve başarı güdüleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Bıyıklı. C. ve Savran, G. (2010). Öğrenme stratejilerinin tekrar amaçlı kullanımının akademik başarıya etkisi. IX. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi. İzmir.

Carr, M. Ve Jessup, L. (1997). Gender differences in first grade mathematics strategy use: Socieland metacognitive influences. Journal of Educational Psychology, 89(2), 318-328.

Chamot A. (1999). Learning strategies instruction in the english classroom. http:// Language. hyper.chubu.ac.jp/jalt/pub/tıt/99/jun/ chamot. html, internet adresinden 29.01.2000 tarihinde alınmıştır.

Chamot, A.ve Beard, P. (1999). Childrens learning strategies in language immersion classrooms. The Modern Language Journal, 88(3), 319-338.

Çelikkaya, T. ve Kuş, Z. (2010). Sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin öğrenme stratejilerini kullanma durumları. Selçuk Üniversitesi, Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi. Dergisi, 29, 321-336.

Daley, J. D. (1998). Effects of modeling cognitive learning strategies to middle school student sudying social studies content, Unpublished Doctoral Dissertation. The University of Texas at Austin.

Derman, A. ve Afyon, A. (2011). İlköğretim 7. sınıflarda fen bilgisi derslerinde kullanılan farklı öğrenme stratejileri. Selçuk Üniversitesi, Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 31, 35-51.

Dery, S.J. (1989). Putting learning strategies to work. Educational leadership, 46 (4), 4-10.

Dignath, C., Buettner, G. ve Langfeldt, H. P. (2008). How can primary school students learn self-regulated learning strategies most effectively? A meta-analysis on self-regulation training programs. Educational Research Review, 3, 101-129.

Driscoll, Marcy P. (2000). Gagne’s theory of instruction. Florida State University. Psychology of Learning for Instruction. Second Edition. Chapter 10.

Gallagher, A.M. ve Lisi, R. (1994). Gender differences in scholastic aptitude test: Mathematics problem solving among high –ability student. Journal of Educational Psychology, 86(2), 204-211.

Güven, B ve Tuncer, B. (2007). Öğrenme stratejileri kullanımının öğrencilerin akademik

başarıları, hatırda tutma düzeyleri ve derse ilişkin tutumları üzerindeki Etkisi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, 4 (2), 1-20.

Lambert, M (2000). Using cognitive and metacognitive learning strategies in the classroom, Preventing School Failure, 44(2), 81-82.

Meltzer, L. ve Miller, L. (2001). The impact of effort and strategy use on academic performance: Student and teacher perceptions. Learning Disability Quarterly, 24(2), 85-98.

Oxford, R.(1990). Language learning strategies. Boston, Massachusetts: Heinle- Heinle Publishers.

Özer, B. (2002). İlköğretim ve ortaöğretim okullarının eğitim programlarında öğrenme stratejileri. Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 1 (1), 17-32.

Özer, B. (2004). Öğretmenin yeni görevi: Öğrenmeyi öğretme, öğrenmeyi öğrenme etkinlikleri diyaloglar, sunumlar, atölyeler 17-18 Kasım 2003, 197-203. İstanbul.

Pearson, J.R. (2009). Learning strategies. The University of Kansas Center for Research on Learning, 1-8. http://kucrl.org/sim.

Pokay, P. ve Blumenfeld, P. (1990). The role of motivation and use of learning strategies. Journal of Educational Psychology, 82(1), 41-50.

Senemoğlu, N. (1997). Gelişim öğrenme ve öğretim. Ankara: Gazi Kitapevi.

Somuncuoğlu, Y. ve Yıldırım, A. (1998). Öğrenme stratejileri: Teorik boyutları, araştırma bulguları ve uygulama için ortaya koyduğu sonuçlar. Eğitim ve Bilim, 22 (110), 31-39.

Subaşı, G. (2000). Etkili Öğrenme: Öğrenme Stratejileri. Milli Eğitim Dergisi, 146 http://yayim.meb.gov.tr/yayimlar/146/subasi.htm [24.03.2011] s:1-4.

Sünbül, A. (1998). Öğrenme stratejilerinin öğrenci erişi ve tutumlarına etkisi. H.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayımlanmamış Doktora Tezi.

Weinstein, C.E. and Mayer, R.E. (1983). The teaching of learning strategies. Innovation Abstracts, 5 (32), 2-4. VI. Uluslararası Türkiye Eğitim Araştırmaları Kongresi – Ankara / 2015

Weinstein, C. E. ve Mayer, R. M. (1986) .The teaching of learning strategies in Handbook of Research on Teaching. 3nd. Ed. Edited by. M. C. Withrock. New York: Macmillan Company.

Weinstein C E., Goetz, E.T. ve. Alexander, P.A. (1988). Learning and Study Strategies. Issues inAssesment, Instruction, and Evaluation. London: Academic Press Inc.

Wolters, C. A.(1999). The relation between high school students’ motivational regulation and their use of learning strategies, effort, and classroom performance. Learning and Individual Differences, 11(3), 281-301.

Yazgan, G.,Gülkılıç, H. (2010). Matematik öğretmen adaylarının matematiksel problem durumlarında kullandıkları öz-düzenleme stratejileri. IX. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi. Buca Eğitim Fakültesi.

Ysasi, R.(1997). The relationship between cognitive strategies usage and reading and mahematics achievement of fifth and sixth grade english language learners in an Urban school district. Dissertation Abstracts International, 58(11), 4190.

Zan, R.ve Pietro, M. (2007). Attitude toward mathematics: Overcoming the positive/ negative dichotomy. The Montana Council of Teachers of Mathematics. The Montana Mathematics Enthusiast, Monograph 3, 157-168